เพราะ สมองเราใช้เวลา 23 นาที ในการเข้าสู่การโฟกัสลึก(หนังสือ deep work) ซึ่งหากถูกขัดจังหวะ เช่น หยิบมือถือมาดูทุก 10 นาที เราจะไม่มีทางโฟกัสและศึกษาอะไรเชิงลึกอย่างจริงจังได้เลย ภาวะ Deep focus ที่มีในมนุษย์ทุกคน เป็นสิ่งที่มีค่าต่อสมองและชีวิตของเราในระยะยาวมากกว่าความรู้ตื้นๆ จาก social media มาก

• กลไกการติด Social media เกิดจากการที่มันสุ่มเนื้อหาใหม่มาให้เรา โดยอัลกอริทึม ซึ่งเปรียบเหมือนกำลังเล่นเขย่า slot(การพนัน) ทุกครั้งที่เรารีเฟรชหน้า จะมีเนื้อหาใหม่มาให้เราดู เปลี่ยนไปเรื่อยๆ เหมือนการเขย่าตู้สล๊อต ที่ทุกครั้งที่เขย่าเราจะลุ้นกับค่าที่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ ต่างจากเว็บดั้งเดิมทั่วไป ที่เนื้อหาคงที่ไม่ได้เปลี่ยนตลอดเวลา
  ซึ่งทุกครั้งที่เรา รีเฟรชหน้าใน social media เราจะลุ้นว่า จะมีอะไรใหม่ให้เราดูนะ ความลุ้นทำให้เกิด dopamine spike ไม่ต่างกับการเล่นพนันเลย ทำให้เราเกิดการเสพติด และ ศักยภาพของสมองในการจดจ่อ มีสมาธิ ตามธรรมชาติเดิมของมนุษย์เสียหายไป
  • ความรู้ตื้นๆ จาก social media มีประโยชน์กับชีวิตประจำวันของเราจริงๆหรือ? เรายังจำได้ไหมว่า สัปดาห์ที่แล้วเราแชร์ความรู้อะไรไว้? ถ้าจำไม่ได้ นั่นแหละเราลืมไปแล้ว แต่กลับกัน ถ้าอ่านหนังสือจริงจังในสิ่งที่เราชอบ ผ่านไปสิบปียังไม่ลืม และเอามาใช้ประโยชน์ในชีวิตได้เรื่อยๆ
    • คุ้มไหมที่เราจะแลกสมาธิอันมีค่าของเรา ไปกับ ความรู้ตื้นๆ ที่ลืมในไม่กี่สัปดาห์?
      แต่กลับกันถ้าเราเอาสมาธิอันมีค่า ไปศึกษาความรู้ด้วยตัวเอง ความรู้นั้นจะเป็นสมบัติ อยู่กับเราตลอดชีวิต
• กระทั่งการเข้าไปดูแค่ แว๊บเดียว หรือแค่วันละครั้ง ก็สามารถทำให้เกิดความรู้สึกเปรียบเทียบ ที่ไม่ตรงตามความเป็นจริง ว่าเราไม่เก่งอย่างนั้นอย่างนี้ คนอื่นเก่งอย่างนั้นอย่างนี้ ทั้งๆที่ทุกคนก็มีด้านที่ถนัดและไม่ถนัด โดยเฉพาะ หากเรากำลังอยู่ในระหว่างฝึกฝนและไปได้ดีอยู่ สิ่งเหล่านี้ จะอันตรายต่อสมาธิของเราอย่างมาก เพราะ มันคือตะกอนที่ทำให้ความคิดของเรา ขุ่นข้องไม่ใสสะอาด เกิดความวิตกกังวล ไม่สามารถโฟกัสกับการพัฒนาตนเอง หรือทำกิจที่สมควรทำได้
• หลีกเลี่ยง platform อะไรก็ตามที่มีการ เสิร์ฟเนื้อหาใหม่ให้เราได้เรื่อยๆ ด้วยอัลกอริทึม ที่ไม่ใช่เกิดจากเราสนใจหรือสงสัยแล้วไปสืบค้นด้วยตนเอง เช่น facebook(timeline), youtube(side suggestion), google news(timeline) เป็นต้น เพราะ มันจะทำให้เราเสพติด Dopamine ด้วยกลไกแบบตู้สล๊อต ว่างๆ เบื่อๆ ต้องหยิบมาเขย่าเล่น เพื่อลุ้นว่าจะมีอะไรใหม่สนุกๆ ทุก 10 นาที
  • การที่เราต้องวอกแวก ทุก 10 นาที จดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งนานๆไม่ได้ กระทั่งอ่านนิยายสักชั่วโมงหนึ่งอย่างต่อเนื่อง ยังทำไม่ได้ ต้องหยิบมือถือมาดู social media ทุก 10 นาที นั่นไม่ใช่สมองของมนุษย์ปกติ ที่ธรรมชาติออกแบบมาให้เป็นแล้ว(เสียดายของ)
  • หากเป็นในคอมพิวเตอร์ จะมี Browser extension สำหรับ block หน้า feed, suggestion ใน social media ทั้งหลายได้(facebook, x, youtube, etc) ทำให้เราสามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย มากขึ้น เช่น Unhook, News Feed Eradicator
• หากกลัวตกข่าว เมื่อไม่มี social media: ให้อ่านข่าวจาก app พวก rss feed ที่เราเป็นคนเลือกสำนักข่าวคุณภาพเอง(ไม่ใช่ algorithm เลือกให้) เนื้อหาจะ static(รีเฟรชหน้าแล้วเนื้อหาก็คงเดิม) คงที่ในแต่ละวันมากกว่า social media(เนื้อหาเปลี่ยนใหม่ทุกครั้งเหมือนตู้สล๊อต) อ่านในวันนั้นแล้วจบแค่นั้น แล้วไปใช้ชีวิต ไปเรียนรู้อะไรที่เราเองอยากรู้จริงๆ จะไม่มีอัลกอริทึม พยายาม "สุ่ม" หาอะไรที่เรา "อาจจะอยากรู้" มายัดเยียดข้อมูลให้เราเสียเวลาชีวิตอีก

นี่ไม่ใช่เรื่องเล่นๆนะ! สมาธิตามธรรมชาติที่มีในตัวเราทุกคน สามารถสร้างสรรค์ประโยชน์ได้มหาศาลจริงๆ

เพิ่มเติม:

• สัปดาห์ที่ 7 หลังจาก งด social media(facebook, youtube) โดยสิ้นเชิง อ่านแต่ web ที่มีเนื้อหา static เท่านั้น ตอนนี้ก็อ่านหนังสือได้วันละ 2-4 ชม ได้สบายๆ ไม่รู้สึกฝืน โฟกัสได้ต่อเนื่อง โดยไม่มี distraction หรืออยากวอกแวก แล้ว สมองมนุษย์แต่เดิมที่ธรรมชาติสร้างไว้ กลับมาแล้ว!
• เดือนที่ 3 ตอนนี้ สามารถนั่งเฉยๆ ไม่มีอะไรทำ ได้แบบสบายๆ โดยไม่มีความรู้สึกกระวนกระวายแล้ว ขณะนั่งเฉยๆ รู้สึกเหมือนกำลังฝึกสมาธิชาร์จพลังไปในตัว(เพิ่ม dopamine reserve), รู้สึกเอียนกับความรีบด่วนใน social media และ ตอนนี้สามารถอ่านหนังสือแบบเข้าโฟกัสได้อย่างรวดเร็ว อยากโฟกัสก็ทำได้เลย สามารถอ่านหนังสือเล่ม(ที่ไม่ได้อยู่ในหน้าจอ) โดยที่ไม่มีความรู้สึกกระวนกระวายได้แล้ว